Ik weet niet wat te zeggen…

Vaak horen we deze woorden rondom een overlijden. Wat zeg je tegen iemand die zojuist zijn of haar geliefde of kind verloren heeft, of ouder of broer of zus. Wat kun je zeggen in zo’n situatie?

Het mooie, bijna ironische, is dat daar waar men als buitenstaander op zoek is naar woorden, juist ‘niets zeggen’ is waar de meeste naasten behoefte aan hebben.

Zoals de Vlaamse klinisch psycholoog en veelgevraagd rouwspecialist Manu Keirse zei in dit artikel in Trouw vorig jaar: “Vraag jezelf af: wat zou deze persoon vanuit zijn verdriet aan mij te zeggen hebben. Het gaat niet om wat jij te zeggen hebt. Mensen met verdriet hebben maar één behoefte: dat iemand naar ze luistert, luistert én luistert. Ik zeg niet dat het makkelijk is: luisteren is verdraaid moeilijk, je moet je echt inhouden. Maar als je waarachtig naar hun verhaal luistert, kom je bij mensen binnen.”

Na de uitvaart is er altijd het onvermijdelijke moment dat de stilte valt, de rust keer weer. Maar hoe ga je dan verder, waar heb je behoefte aan. Hoe kan je iemand dan ondersteunen.

Het gedicht ‘Scherven’ van Hilde Vleugels is een andere mooie illustratie van de noodzaak rouwenden de ruimte te geven voor de woede, de pijn en het verdriet:

Laat me vloeken om de onrechtvaardigheid van het leven.
Laat me beven voor de onpeilbare diepte van de dood.
Laat me huilen als een weerwolf om de pijn van het verlies.
Laat me niet begrijpen waarom.
Gun me mijn woede voor ik me buig voor de onbeheersbare krachten.
Gun me mijn verzet voor ik deemoedig erken:
Het is zo,
Het zij zo.
Zodat ik me weer kan openen voor het leven,
Heropbouw wat te herstellen valt.
Een leer te leven met wat definitief verloren ging.
En laat me wanneer de pijn weer opborrelt,
Laat me dan opnieuw beginnen,
Met de éérste zin

Dus wat kun je zeggen? ‘Vertel me je verhaal, keer op keer, ik ben er en ik luister.’

Voor wie zich verder in het onderwerp ‘steun geven bij rouw’ wil verdiepen zijn de boeken van Manu Keirse aan te raden. ‘Helpen bij verlies en verdriet’ is een onmisbare gids voor wie rouwt of een dierbare wil bijstaan in zijn verdriet. Het is al vele jaren het basisboek over rouw. In de volledig nieuwe editie toont Manu Keirse aan de hand van vele herkenbare voorbeelden hoe rouwen niet gelijkstaat aan afscheid nemen, maar aan anders leren vasthouden.
Een ander veel gelezen, en gegeven, boek van zijn hand is ‘Vingerafdruk van verdriet’. Het  is een kostbaar geschenk voor een ander of voor jezelf. Het is een boekje dat je zou moeten geven aan iedereen die een kind, een broer of een zus, de partner, een ouder, een vriend of een droom verliest. Het is niet alleen geschreven voor hen die het zelf moeilijk hebben, maar ook voor familieleden, vrienden en collega’s van wie ze steun verwachten op hun moeilijke reis naar hernieuwd leven. Het is geen boek over dood. Het is een boek over leven, over het emotionele leven van iemand die wordt geconfronteerd met het verlies van een dierbaar iemand. Het is niet bedoeld om in één keer uit te lezen, of om eenmaal te lezen en weg te leggen, maar om telkens weer ter hand te nemen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *