Praten over het levenseinde is voor veel mensen niet vanzelfsprekend. Toch kan het juist veel rust geven om stil te staan bij de vraag: wat vind ik belangrijk als ik ooit zelf geen keuzes meer kan maken?. Niet alleen voor uzelf, maar ook voor uw partner, kinderen en andere naasten.

Steeds vaker horen we daarom de term Advance Care Planning (ACP). Misschien bent u deze wel eens tegengekomen bij de huisarts, specialist of wijkverpleegkundige. Maar wat houdt het precies in?
Hoewel de naam misschien wat zakelijk klinkt, draait het in de kern om iets heel menselijks: nadenken over wat voor u belangrijk is als u in de toekomst zelf geen beslissingen meer kunt nemen over uw zorg of behandeling.

Advance Care Planning is niet bedoeld om vooruit te lopen op het einde van het leven. Het is juist een manier om de regie te houden over de keuzes die voor u van betekenis zijn. En wie eenmaal begint na te denken over toekomstige zorg, komt vaak ook vanzelf uit bij de vraag: hoe wil ik dat mijn afscheid eruitziet?

Wat is Advance Care Planning?

Advance Care Planning, vaak afgekort als ACP, betekent letterlijk ‘vooruit plannen van zorg’. Het is een proces waarbij u nadenkt over uw wensen, waarden en grenzen als het gaat om medische zorg en behandeling. Vervolgens bespreekt u deze wensen met de mensen die belangrijk voor u zijn, zoals uw partner, familie, huisarts of andere zorgverleners.

Het gaat daarbij niet alleen om medische keuzes. Misschien vindt u het belangrijk om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen, wilt u bepaalde behandelingen juist wel of niet ondergaan, of heeft u duidelijke ideeën over wat kwaliteit van leven voor u betekent.

Advance Care Planning is geen formulier dat u één keer invult en vervolgens in een la legt. Het is een gesprek dat u op verschillende momenten in uw leven kunt voeren. Uw wensen kunnen immers veranderen wanneer uw gezondheid of persoonlijke situatie verandert.

Het mooie van Advance Care Planning is dat er geen goed of fout bestaat. Het gaat om uw persoonlijke wensen en om wat kwaliteit van leven voor ú betekent.

Waarom is het verstandig om hierover na te denken?

Veel mensen denken dat Advance Care Planning alleen bedoeld is voor mensen die ernstig ziek zijn. Dat is een misverstand.

Iedereen kan onverwacht in een situatie terechtkomen waarin hij of zij zelf geen keuzes meer kan maken. Denk aan een beroerte, een ernstig ongeval of een plotselinge verslechtering van de gezondheid.

Juist wanneer er geen acute druk is, is het vaak gemakkelijker om rustig na te denken over belangrijke vragen. Bovendien geeft het naasten houvast. Zij hoeven op moeilijke momenten niet te gissen naar wat u waarschijnlijk gewild zou hebben.

Veel mensen ervaren het als een opluchting wanneer hun wensen eenmaal besproken zijn. Het haalt onzekerheid weg en geeft vertrouwen dat belangrijke beslissingen aansluiten bij hun eigen waarden.

Waarover kunt u nadenken?

Advance Care Planning is voor iedereen anders. Er is geen lijst die volledig moet worden ingevuld. Wel kunnen de volgende vragen helpen om het gesprek op gang te brengen:

• Wat maakt mijn leven waardevol?
• Welke activiteiten of zelfstandigheid zijn voor mij belangrijk?
• Hoe kijk ik aan tegen levensverlengende behandelingen?
• Wanneer zou een behandeling voor mij niet meer passend zijn?
• Waar zou ik verzorgd willen worden als dat mogelijk is?
• Wie mag namens mij beslissingen nemen als ik dat zelf niet meer kan?
• Zijn er religieuze of levensbeschouwelijke wensen waar rekening mee gehouden moet worden?
• Wat wil ik dat mijn naasten weten?

Het beantwoorden van deze vragen hoeft niet in één gesprek. Vaak ontwikkelen wensen zich in de loop van de tijd en veranderen ze wanneer de gezondheid verandert. Daarom is Advance Care Planning geen eenmalige beslissing, maar een doorlopend gesprek.

Wensen vastleggen én bespreken

Sommige mensen kiezen ervoor om hun wensen vast te leggen in een wilsverklaring, een niet-reanimerenverklaring of andere documenten zoals een levenstestament. Ook kunt u een vertegenwoordiger aanwijzen die namens u beslissingen mag nemen wanneer u dat zelf niet meer kunt.

Fijn om het vast te leggen, maar vergeet niet, gesprekken hierover zijn minstens zo belangrijk als formulieren. Wanneer uw partner, kinderen en huisarts weten wat voor u belangrijk is, kunnen zij daarnaar handelen als dat nodig is. Een document in een lade helpt weinig als niemand weet dat het bestaat.

Daarom is het verstandig om uw wensen regelmatig opnieuw te bespreken, zeker wanneer uw gezondheid verandert of wanneer u een nieuwe levensfase ingaat.

De verbinding met uitvaartwensen

Tijdens gesprekken over toekomstige zorg merken we vaak dat mensen ook gaan nadenken over hun afscheid. Dat is heel begrijpelijk. Wie bewust nadenkt over het levenseinde, denkt vaak ook na over de periode daarna.

Wilt u begraven worden of gecremeerd? Welke muziek past bij u? Is een kleine bijeenkomst voldoende of juist een groot afscheid? Zijn er persoonlijke wensen die u graag wilt meegeven aan uw nabestaanden?

Door hierover tijdig in gesprek te gaan, voorkomt u dat uw naasten later moeilijke keuzes moeten maken zonder te weten wat u zelf gewild zou hebben.

Een uitvaart regelen gebeurt vaak in een emotionele periode. Juist dan kan het een grote steun zijn wanneer belangrijke wensen al bekend zijn.

Een gesprek voorkomt onzekerheid

Na een overlijden horen nabestaanden regelmatig uitspraken als:

“Ik hoop dat we de juiste beslissing hebben genomen.”
“Zou hij dit zo gewild hebben?”
“We weten eigenlijk niet wat moeder belangrijk vond.”

Dat zijn heel begrijpelijke vragen. Tegelijkertijd laten ze zien hoeveel onzekerheid er kan ontstaan wanneer wensen nooit besproken zijn. Advance Care Planning helpt om die onzekerheid te verkleinen. Niet doordat alles vooraf vastligt, maar doordat mensen elkaar beter begrijpen en weten wat voor iemand werkelijk belangrijk was.

Hoe begint u zo’n gesprek?

Veel mensen stellen het gesprek uit omdat ze niet weten hoe ze moeten beginnen. Gelukkig hoeft het helemaal niet ingewikkeld te zijn.

Kies een rustig moment en vertel waarom u erover wilt praten. U kunt bijvoorbeeld zeggen:

“Ik heb laatst iets gelezen over Advance Care Planning. Het zette me aan het denken over wat ik belangrijk vind. Ik zou daar graag eens samen over praten.”

Of

“Heb jij er wel eens over nagedacht wat je belangrijk zou vinden als je ernstig ziek wordt?”

Probeer vooral naar elkaar te luisteren. Het gaat niet om het overtuigen van elkaar, maar om het delen van wensen en verwachtingen.

Ook uw huisarts kan een belangrijke gesprekspartner zijn. Hij of zij kan uitleg geven over medische mogelijkheden en helpen om wensen vast te leggen wanneer dat passend is.

Regie houden over wat voor u belangrijk is

Advance Care Planning gaat uiteindelijk niet over de dood. Het gaat over het leven zoals ú dat wilt leven, ook wanneer u kwetsbaar wordt.

Door uw wensen tijdig te bespreken, houdt u zoveel mogelijk zelf de regie. Tegelijkertijd geeft u uw naasten duidelijkheid op een moment waarop zij die steun goed kunnen gebruiken.

Ook het bespreken van uw uitvaartwensen kan onderdeel zijn van die voorbereiding. Niet omdat alles vast moet liggen, maar omdat het rust geeft als de mensen om u heen weten wat voor u belangrijk is. Vaak horen we dat mensen het van te voren heel spannend vonden maar dat het gesprek alles meegevallen is.

Heeft u vragen over het vastleggen van uw uitvaartwensen of wilt u vrijblijvend eens van gedachten wisselen? Wij maken graag tijd voor een persoonlijk gesprek. Samen kijken we naar wat bij u past, zodat u – en uw naasten – met een gerust hart vooruit kunnen kijken. Bel gerust: 0182-678020